تفاوت انواع صفحه‌تراش در چیست؟
در صفحه‌تراش افقی، ابزار رفت‌وبرگشت می‌کند؛ در صفحه‌تراش دروازه‌ای، قطعه همراه میز حرکت می‌کند؛ و در کله‌زنی، حرکت رفت‌وبرگشتی ابزار عمودی است. این تفاوت، نقطه شروع شناخت دستگاه مناسب برای سطح یا شیار موردنظر است. نام دستگاه به‌تنهایی ظرفیت، دقت یا هزینه اجرای یک قطعه را مشخص نمی‌کند.
صفحه‌تراش افقی یا کورس کوتاه
در نوع افقی، رنده روی کشاب، یعنی بخش رفت‌وبرگشتی حامل ابزار، نصب است و در امتداد یک مسیر خطی حرکت می‌کند. قطعه هنگام کورس برش روی میز نگه داشته می‌شود و پیشروی، مسیر برش بعدی را جابه‌جا می‌کند. این آرایش برای ایجاد سطوح تخت و شیارهای قابل‌دسترسی به کار می‌رود. طول کورس و فضای لازم برای عبور ابزار باید با هندسه قطعه سازگار باشد.
صفحه‌تراش دروازه‌ای یا کورس بلند
در صفحه‌تراش دروازه‌ای، قطعه روی میز بسته می‌شود و میز از مقابل ابزار رفت‌وبرگشت می‌کند. ابزارگیرها روی سازه دستگاه قرار دارند و حرکت پیشروی ابزار، برش بعدی را تعیین می‌کند. این آرایش برای قطعات بزرگ‌تر کاربرد دارد؛ بااین‌حال، طول کورس، فاصله ستون‌ها و ارتفاع آزاد، محدوده قطعه قابل‌ماشین‌کاری را محدود می‌کنند. «دروازه‌ای» بودن به‌تنهایی به معنی مناسب‌بودن دستگاه برای هر قطعه سنگین نیست.
صفحه‌تراش عمودی یا کله‌زنی
در کله‌زنی، کشاب و ابزار در راستای عمودی رفت‌وبرگشت دارند. یکی از کاربردهای آن ایجاد شیار داخلی، مانند جاخار داخل سوراخ فولی یا چرخ‌دنده است. امکان اجرای هر شیار باید با دسترسی ابزار، شکل سوراخ و کورس دستگاه بررسی شود؛ صرف داخلی‌بودن شیار، روش ساخت را قطعی نمی‌کند.
تفاوت صفحه‌تراش با دستگاه تراش
در تراشکاری متداول، قطعه می‌چرخد؛ در صفحه‌تراشی، حرکت اصلی برش خطی و رفت‌وبرگشتی است. بنابراین تراش مرغک‌دار، تراش ابزارسازی و تراش عمودی را نباید زیرگروه صفحه‌تراش معرفی کرد. همچنین فرز دروازه‌ای را صرفاً به دلیل شکل سازه با صفحه‌تراش دروازه‌ای یکسان نگیرید؛ نوع عملیات و ابزار برش باید مشخص باشد.
برای انتخاب روش، چه اطلاعاتی لازم است؟
برای بررسی یک پیشنهاد ماشین‌کاری، نقشه یا مشخصات قطعه را همراه این موارد آماده کنید:
- جنس قطعه، ابعاد کلی و سطح یا شیار موردنظر؛
- ابعاد نهایی، تلرانس‌های لازم و سطح مبنای اندازه‌گیری؛
- شرایط دسترسی ابزار و امکان بستن قطعه؛
- تعداد قطعات و معیار پذیرش سطح نهایی.
از مجری بخواهید سازگاری این نیازها با ظرفیت دستگاه و روش اندازه‌گیری را روشن کند. درباره دقت و هزینه، بر اساس همین شرایط مقایسه کنید؛ برتری همیشگی یک نوع دستگاه را مفروض نگیرید.
یک مثال برای مقایسه پیشنهادها
اگر دو پیشنهاد برای ایجاد سطح تخت یک قطعه دارید، عبارت «اجرای کار با صفحه‌تراش دروازه‌ای» برای مقایسه کافی نیست. در هر دو پیشنهاد، سطح مبنا، مقدار مجاز اختلاف ابعادی و روش کنترل را یکسان مشخص کنید. برای شیار داخلی نیز شکل و ابعاد شیار را به مجری بدهید تا امکان دسترسی ابزار را بررسی کند.
منابع فنی
توضیح حرکت برش و تفاوت دستگاه‌ها بر پایه درس انتخاب فرایند ساخت NPTEL و درس صفحه‌تراشی و کله‌زنی مؤسسه آموزشی دیالباغ تنظیم شده است.