جنس ابزار تراشکاری را باید برای لبهٔ برنده و شرایط همان قطعه انتخاب کرد. سختتر بودن ابزار، بهتنهایی به معنی عمر بیشتر یا نتیجهٔ بهتر نیست. جنس قطعه، پیوسته یا منقطع بودن برش، پایداری بستن و کیفیت سطح موردنیاز در انتخاب نقش دارند.
جنس لبه، بدنه و پوشش را جدا کنید
در ابزار اینسرتی، جنس هلدر الزاماً همان جنس تیغچه نیست. همچنین پوشش سطحی با مادهٔ پایه تفاوت دارد. طبق توضیح فنی ISCAR دربارهٔ گرید ابزار، یک گرید کاربیدی میتواند از مادهٔ پایه، پوشش و عملیات پس از پوشش تشکیل شود؛ پوشش در همهٔ گریدها وجود ندارد. بنابراین سفارش صرفاً با عبارت «کاربیدی» مشخصات کامل ابزار را تعیین نمیکند.
خانوادههای اصلی جنس ابزار
فولاد تندبر یا HSS
HSS از خانوادهٔ فولادهای ابزار است. قابلیت شکلدهی و تیزکاری مجدد و مقاومت خمشی آن برای بعضی ابزارها مفید است؛ اما سختی و حفظ سختی در گرما نسبت به مواد برشی سخت محدودتر است. عبارت «تندبر» مجوز کار در هر سرعتی نیست. نوع فولاد، هندسه و شرایط برش باید با راهنمای سازنده تطبیق داده شوند.
کاربید سمانته
کاربید سمانته فقط تنگستن و کربن خالص نیست؛ ذرات سخت کاربیدی در یک فاز چسبانندهٔ فلزی، معمولاً غنی از کبالت، قرار دارند. ترکیب و ساختار آن بر تعادل سختی و چقرمگی اثر میگذارد. گریدهای مختلف برای شرایط متفاوت عرضه میشوند؛ از نام خانواده نمیتوان عمر ابزار را پیشبینی کرد.
سرمت و سرامیک
سرمت، ترکیبی از فازهای سخت سرامیکی و چسبانندهٔ فلزی است و با ابزار سرامیکی یکسان نیست. بعضی گریدهای سرمت برای پرداخت مناسباند. سرامیکهای برشی نیز انواع گوناگون دارند؛ رفتار آلومینایی، نیترید سیلیکون و SiAlON یکسان نیست. انتخاب هرکدام باید با جنس قطعه و حساسیت فرایند به ضربه و تغییر دما سازگار باشد.
CBN و PCD
CBN یا نیترید بور مکعبی و PCD یا الماس پلیکریستال دو مادهٔ متفاوتاند. CBN در پرداخت فولاد سختکاریشده کاربرد دارد؛ PCD عموماً برای مواد غیرآهنی و بعضی کامپوزیتها به کار میرود و انتخاب عمومی برای فولاد نیست. راهنمای مواد ابزار ساندویک کاربرد این خانوادهها را جداگانه توضیح میدهد. واژهٔ بازاری «الماسه» بهتنهایی جنس واقعی تیغچه را مشخص نمیکند.
برای انتخاب گرید چه اطلاعاتی لازم است؟
- قطعه: نام دقیق آلیاژ، وضعیت عملیات حرارتی و سختی معلوم را ثبت کنید؛ عبارت «فولاد سخت» کافی نیست.
- عملیات: خشنکاری، پرداخت، شیار یا رزوه و وجود وقفه در تماس لبه با قطعه را مشخص کنید.
- نصب: کد هلدر و اینسرت موجود، ابعاد فضای دسترسی و محدودیت بستن را همراه سفارش بیاورید.
- نتیجهٔ موردنیاز: تلرانس، زبری سطح و تعداد قطعات را جدا از نام ابزار بنویسید.
- مشکل فعلی: اگر ابزار قبلی مناسب نبوده، عکس لبه، کد کامل گرید و شرایط ثبتشدهٔ استفاده را ارائه کنید.
مثلاً اگر دو تیغچه شکل یکسان دارند ولی کد گریدشان متفاوت است، نباید آنها را بدون بررسی جایگزین یکدیگر دانست. ابتدا کاربرد اعلامشدهٔ هر گرید و سازگاری آن با قطعه و عملیات مقایسه میشود. همین تفکیک، از انتخاب تنها بر اساس ظاهر یا عنوان «سختتر» جلوگیری میکند.
چرا عدد ثابت برای عمر یا تحمل گرما کافی نیست؟
دمای تولید پوشش، سختی ماده و شرایط مجاز کار ابزار مفاهیم متفاوتیاند. یک عدد عمومی دما یا نسبت ثابت چندبرابری سایش، معیار انتخاب همهٔ گریدهای یک خانواده نیست. دادهٔ برش و محدودیت کاربرد باید از راهنمای همان ابزار گرفته شود؛ این مقاله دستور تنظیم سرعت یا خنککاری ارائه نمیکند.
برای بررسی سفارش تراشکاری در صنایع مجد، نقشه و مشخصات قطعه را آماده کنید. در سفارشهای مربوط به ساخت قطعات صنعتی نیز معیار پذیرش قطعه را روشن بنویسید تا انتخاب فرایند و ابزار بر اساس همان نیاز بررسی شود.





